Öğrenciler için hedef belirleme, büyük ve uzak bir hedefi, örneğin bir üniversite bölümünü ya da lise türünü, ölçülebilir ve bu hafta başlanabilecek küçük adımlara bölmektir. İyi bir hedef net, ölçülebilir, gerçekçi ve bir tarihe bağlıdır. "Çok çalışacağım" bir niyettir; "Bu hafta her gün matematikte bir konu testi çözeceğim" ise bir hedeftir.
Bu yazıda hedeflerin neden önemli olduğunu, iyi bir hedefin özelliklerini, uzun vadeli hedefi haftalık adımlara nasıl böleceğini ve hedefini nasıl takip edeceğini bulacaksın.
Hedef belirleme neden önemli?
Hedef, çalışmana bir yön verir. Neye ulaşmak istediğini bilmediğinde, hangi derse ne kadar zaman ayıracağına karar vermek zorlaşır ve programın her hafta başka bir yöne kayar.
Hedef aynı zamanda motivasyonun da kaynağıdır. Zor bir haftada "Bunu neden yapıyorum?" sorusunun net bir cevabı olması, devam etmeyi kolaylaştırır. Motivasyonun düştüğü dönemler için ders çalışma motivasyonu yazımıza da göz atabilirsin.
İyi bir hedefin özellikleri nelerdir?
İyi bir hedef, akıllı hedef olarak da bilinen bazı özellikleri taşır. Aşağıdaki tablo, belirsiz bir hedefin nasıl net bir hedefe dönüştürülebileceğini gösteriyor.
| Belirsiz hedef | Net hedef | Neyi ekledik? |
|---|---|---|
| "Matematiği düzelteceğim." | "Bu ay her gün bir matematik bloğu çalışıp üç konuyu bitireceğim." | Süre ve ölçü |
| "Denemelerde daha iyi yapacağım." | "Bir sonraki denemede Türkçe netimi bir öncekine göre artıracağım." | Ölçülebilir sonuç |
| "Daha düzenli çalışacağım." | "Bu hafta her gün aynı saatte masaya oturacağım." | Somut davranış |
| "İyi bir üniversiteye gireceğim." | "Hedef listeme üç bölüm yazıp puan türlerini öğreneceğim." | İlk adım |
Net hedefin ortak özelliği şudur: Hafta sonunda ona ulaşıp ulaşmadığını açıkça söyleyebilirsin.
Sınav hedefi nasıl belirlenir?
Sınav hedefi belirlerken önce nereye gitmek istediğini düşün. YKS öğrencisiysen YÖK Atlas'ta ilgilendiğin bölümlerin puan türünü ve geçmiş yıllardaki yerleştirme bilgilerini inceleyebilirsin. LGS öğrencisiysen ilgilendiğin lise türlerini ve okulları ailenle ve rehber öğretmeninle konuş.
Tek bir hedef yerine iki üç seçenekten oluşan bir hedef listesi yapmak, seni gereksiz baskıdan korur. Ardından bugünkü seviyeni bir denemeyle ölç ve hedefinle arandaki mesafeyi gerçekçi bir şekilde değerlendir. Nereden başlayacağını YKS'ye hazırlık rehberimizde adım adım anlattık.
Uzun vadeli hedef haftalık adımlara nasıl bölünür?
Uzak bir hedef, tek başına bugün ne yapacağını söylemez. Bu yüzden hedefini üç katmana böl:
- Yıllık hedef: Ulaşmak istediğin bölüm, lise türü ya da puan aralığı.
- Aylık hedef: Bu ay bitireceğin konular ve denemelerde ulaşmak istediğin gelişim.
- Haftalık hedef: Bu hafta tamamlayacağın somut işler: konu testleri, deneme ve tekrar blokları.
Her pazar akşamı bir sonraki haftanın hedeflerini yaz. Haftalık hedeflerin aylık hedefe, aylık hedeflerin de yıllık hedefe hizmet ettiğinden emin ol. Haftalık programı kurmak için YKS çalışma programı ya da LGS çalışma programı yazımızdaki iskeletleri kullanabilirsin.
Hedefler nasıl takip edilir?
Yazılmayan hedef kolayca unutulur. Hedeflerini görünür bir yere, örneğin çalışma masanın üstüne ya da defterinin ilk sayfasına yaz.
Her hafta sonunda kısa bir değerlendirme yap: Hangi hedeflere ulaştın, hangilerinde geride kaldın ve neden? Geride kaldığın bir hedef başarısızlık değil, planını güncellemen gereken bir bilgidir. Belki hedef fazla büyüktü, belki o hafta okul yükü ağırdı. Pelion'da hedef belirleme, öğrencinin mentörüyle haftalık görüşmelerinin bir parçasıdır ve ilerleme aylık gelişim raporlarıyla izlenir.
Hedef belirlerken ailenin rolü ne?
Ailen, hedefini belirlerken iyi bir danışman olabilir. Onlarla ilgi alanlarını, güçlü olduğun dersleri ve hayal ettiğin meslekleri konuşmak, seçeneklerini netleştirir.
Ama hedef sonunda senin hedefin olmalı. Başkasının seçtiği bir hedef için çalışmak, zor haftalarda motivasyonunu korumanı zorlaştırır. Ailenle konuşurken onların beklentilerini de dinle, kendi isteğini de açıkça söyle; ortak bir noktada buluşmak çoğu zaman mümkündür. Okulunun rehber öğretmeni de bu konuşmada sana ve ailene destek olabilir; meslekleri ve bölümleri tanımak için onun önerdiği kaynaklardan da yararlanabilirsin.
Hedef belirlemede sık yapılan hatalar
- Yalnızca uzak hedef koymak: Bugün ne yapacağını söylemeyen hedef işe yaramaz.
- Gerçekçi olmayan hedefler: Bir haftada bütün eksikleri kapatmaya çalışmak hayal kırıklığı getirir.
- Başkasının hedefini benimsemek: Hedef, senin ilgine ve isteğine dayanmalı.
- Hedefi hiç güncellememek: Denemeler ve okul yükü değiştikçe hedefler de güncellenebilir.
Sıkça sorulan sorular
Hedefim çok yüksek mi, nasıl anlarım?
Hedefinle bugünkü seviyen arasındaki mesafeyi, sınava kalan süreyle birlikte değerlendir. Mesafe büyükse hedefini bırakmak yerine ara hedefler koy ve gelişimini birkaç ay boyunca izle.
Hedefe ulaşamazsam ne olur?
Hedef bir söz değil, bir yön göstericidir. Ulaşamadığın bir haftalık hedef, planını nasıl değiştireceğini gösterir; ders çıkarıp devam etmek en doğrusudur.
Hedefimi başkalarıyla paylaşmalı mıyım?
Güvendiğin bir iki kişiyle, örneğin ailenle ya da bir arkadaşınla paylaşmak, sana destek olabilir. Ama hedefini paylaşmak bir baskıya dönüşüyorsa kendine saklamakta da sakınca yok.
Hedef belirlemeye ne zaman başlamalıyım?
Hemen. Hedefini netleştirmek için sınav yılının gelmesini beklemene gerek yok; bu hafta bir haftalık hedef yazmak bile çalışmana yön vermek için iyi ve kolay bir başlangıçtır.
Bu hafta nereden başlamalısın?
Özetle, öğrenciler için hedef belirleme uzak bir hedefi net, ölçülebilir ve bu hafta başlanabilecek adımlara bölmektir. Bu pazar akşamı bir yıllık hedef, bir aylık hedef ve üç haftalık hedef yaz.
Hedeflerini bir mentörle birlikte belirleyip takip etmek istersen Pelion'u 1 hafta ücretsiz dene: LGS koçluğu ya da YKS koçluğu.