Derece öğrencilerinden koçluk almak, ya da daha genel ifadeyle sınavı yeni kazanmış birinden destek almak, güncel sınav deneyimi ve yaşça yakınlık gibi gerçek artılar taşır. Ama bu artıların işe yaraması için o kişinin kendi yöntemini sana dayatmaması, senin durumuna göre plan kurabilmesi ve sınırlarını bilmesi gerekir. Bir kişinin sınavdaki başarısı, tek başına iyi bir rehber olduğunu göstermez.
Sınavı yeni kazanmış birinden koçluk almak mantıklı mı?
Bu tür bir koçluk, doğru kişiyle çalıştığında mantıklıdır. Bu kişi sınavın bugünkü yapısını, deneme temposunu ve yorgunluğunu kısa süre önce yaşamıştır; seni anlaması kolaydır. Ancak iyi bir sınav sonucu ile iyi bir rehberlik aynı beceri değildir. Karar verirken kişinin sınav başarısına değil, senin için nasıl plan kurduğuna bak.
Bu yüzden "YKS koçluğu kimden alınmalı?" sorusunun cevabı bir unvan ya da sıralama değil, bir çalışma biçimidir. YKS koçluğu sayfamızda, sınavı yakın zamanda kazanmış mentörlerle sürecin nasıl yürüdüğünü anlattık.
Bu modelin artıları neler?
Bu modelin öne çıkan artıları şunlardır:
- Güncel bilgi: Sınavın son yıllardaki yapısını, deneme kaynaklarını ve takvimini kendi tecrübesinden bilir.
- "Ben de oradaydım" anlayışı: Netlerin düştüğü haftaları, motivasyon kaybını ve sınav kaygısını bizzat yaşamıştır.
- Rahat iletişim: Yaş farkı az olduğu için zorlandığın noktaları anlatmak daha kolaydır.
- Ulaşılabilir hedef: Karşında aynı yolu yakın zamanda yürümüş birini görmek, hedefi somut hâle getirir.
Bu artılar özellikle "Nereden başlamalıyım?" ya da "Bu yorgunluk normal mi?" gibi sorularda kendini gösterir.
Bu modelin sınırları neler?
Bu modelin bilinmesi gereken sınırları da vardır:
- Tek bir yol deneyimi: Kendi yöntemi kendisine uymuştur; ama her öğrenciye uyacağı kesin değildir.
- Öğretmenlik deneyimi: Sınavda başarılı olmak, konu anlatmayı ya da bir öğrencinin eksiğini teşhis etmeyi otomatik olarak getirmez.
- Uzmanlık alanı dışı konular: Yoğun kaygı ya da duygusal zorluklar rehber öğretmenin ve gerekirse bir uzmanın alanıdır.
- Sonuç vaadi: Kendi başarısını sana aktaracağını söylemek mümkün değildir; senin sonucun senin emeğine ve birçok etkene bağlıdır.
Bu sınırlar modeli kötü yapmaz; neyi beklemen, neyi beklememen gerektiğini netleştirir. Koçluk ile mentörlük arasındaki farkı koçluk ve mentörlük yazımızda ayrıca anlattık.
Mentör kendi deneyimini nasıl paylaşmalı?
Sınavı yakın zamanda kazanmış birinin en büyük zenginliği deneyimidir; ama bu deneyimin nasıl paylaşıldığı önemlidir. İyi bir mentör "Ben her gün beş deneme çözdüm, sen de çöz" demez. Bunun yerine "Ben bu dönemde denemeleri artırmıştım, senin programında buna yer var mı?" diye sorar.
Yani deneyim bir reçete olarak değil, bir seçenek olarak masaya gelir. Derece öğrencilerinden koçluk ararken bu farkı ilk görüşmede kolayca görebilirsin: Karşındaki kişi seni mi dinliyor, yoksa yalnızca kendi hikâyesini mi anlatıyor?
İyi bir mentörü nasıl ayırt edersin?
Aşağıdaki tablo, ilk görüşmelerde dikkat edebileceğin işaretleri gösteriyor. Sol sütundaki konuya bakıp ortadaki ve sağdaki davranışlardan hangisini gördüğünü not et.
| Konu | İyi işaret | Dikkat işareti |
|---|---|---|
| Program | Senin okul saatlerine ve eksiklerine göre kuruluyor | "Ben böyle yaptım, sen de böyle yap" deniyor |
| Deneme | Yanlışlarının nedeni birlikte aranıyor | Yalnızca net sayısı konuşuluyor |
| İletişim | Sorularına makul sürede dönüş var | Görüşmeler sık sık erteleniyor |
| Sınırlar | Ders ve kaygı konularında seni doğru yere yönlendiriyor | Her konuda tek çözüm olarak kendini sunuyor |
| Vaat | Süreçten ve emekten söz ediliyor | Sıralama ya da sonuç vaat ediliyor |
İlk iki hafta sonunda tabloya bak. İyi işaretler ağır basıyorsa doğru kişiyle çalışıyorsun demektir.
Kime uygun, kime değil?
Bu model, özellikle nereden başlayacağını bilemeyen, motivasyonu dalgalanan ve kendisini anlayacak birine ihtiyaç duyan öğrencilere uyar. Mezunlar ve okul dışında yalnız çalışan öğrenciler için de haftalık bir yol arkadaşı değerlidir.
Programını kendi başına kurup uygulayabilen bir öğrencinin ise bu desteğe ihtiyacı olmayabilir. Belirli derslerde büyük konu eksikleri varsa önce bir öğretmenden ders desteği almak gerekir.
Pelion'da mentörler sınav sürecini kısa süre önce başarıyla tamamlamış kişilerdir; her hafta birebir görüşmede programı seninle birlikte kurar ve deneme sonuçlarına göre günceller. Akran mentörlüğünün genel olarak nasıl işlediğini öğrenci koçluğu yazımızda da bulabilirsin.
Sıkça sorulan sorular
Derece yapmış biri daha iyi koç olur mu?
Her zaman değil. Yüksek bir sıralama, sınavı iyi bildiğini gösterir; ama seni dinleyip sana uygun plan kurabilmesi ayrı bir beceridir. İlk görüşmelerde bu beceriyi gözlemle.
Akran koçluk ile öğretmen desteği arasındaki fark ne?
Bu model çalışma düzenine, motivasyona ve deneyim aktarımına odaklanır. Öğretmen ise konuyu anlatır ve eksiği kapatır; ikisi birbirini tamamlar.
Mentörüm benimle aynı bölümü mü kazanmış olmalı?
Şart değil. Aynı puan türünde ve aynı sınava yakın zamanda girmiş olması çoğu zaman yeterlidir; asıl önemli olan senin hedefine göre plan kurabilmesidir.
İlk görüşmede ne sormalıyım?
Programın nasıl kurulacağını, denemelerin nasıl değerlendirileceğini ve görüşmeler arasında nasıl iletişim kurabileceğini sor. Cevaplar somutsa doğru yoldasın.
Kararını nasıl vermelisin?
Özetle, sınavı yeni kazanmış birinden koçluk almanın değeri, onun başarısından çok sana nasıl plan kurduğunda ortaya çıkar. İlk iki haftada tablodaki iyi ve dikkat işaretlerini not et ve kararını bu notlara göre ver.
Bu artıları ve sınırları kendi haftanda tartmak istersen Pelion'da sistemi 1 hafta ücretsiz deneyebilirsin.