LGS yeni nesil sorular, bilgiyi doğrudan sormak yerine onu bir metin, tablo ya da grafik içinde kullanmanı isteyen sorulardır. Bu soruları çözmenin yolu önce soru kökünü okumak, sonra verileri ayıklamak, hangi konunun sorulduğunu tanımak ve ancak bundan sonra işleme geçmektir. Konuyu iyi bilen bir öğrenci bile bu sırayı atlarsa zorlanabilir.
Bu yazıda bu soruların klasik sorulardan farkını, adım adım bir çözüm yöntemini, kendi hazırladığımız örnek bir soru üzerinde uygulamayı ve derslere göre çalışma önerilerini bulacaksın. Bu soru tipine sınıf ve dersten bağımsız bir yaklaşım için beceri temelli sorular rehberimize bakabilirsin.
LGS yeni nesil sorular ne demek?
"Yeni nesil soru", beceri temelli soruları anlatmak için yaygın olarak kullanılan bir addır. MEB'in 2026 merkezî sınav kılavuzuna göre LGS soruları 8. sınıf kazanımlarına dayanır ve okuduğunu anlama, yorumlama, problem çözme ve eleştirel düşünme gibi becerileri ölçmeyi hedefler.
Yani bu sorular yeni bir müfredat değil, aynı konuları farklı bir biçimde sorar. Aşağıdaki tablo farkı özetliyor.
| Özellik | Klasik soru | Beceri temelli soru |
|---|---|---|
| Soru kökü | Kısa, doğrudan | Uzun, bir durum ya da hikâye içinde |
| Veri | Soruda hazır verilir | Metin, tablo ya da grafikten çıkarılır |
| Ölçtüğü şey | Bilgiyi hatırlama | Bilgiyi kullanma ve yorumlama |
| En sık hata | Konu eksiği | Yanlış okuma ve veri karıştırma |
Bu sorular neden zor gelir?
Bu sorular çoğu zaman yalnızca bilgi eksiğinden değil, okuma hatasından da kaçırılır. Uzun bir metnin içinde hangi bilginin işe yaradığını seçmek, ayrı bir beceridir ve çalışılmazsa gelişmez.
Bir de alışkanlık meselesi var. Okulda çoğu zaman kısa ve doğrudan sorular çözüldüğü için uzun bir hikâyeyle başlayan soru, ilk karşılaşmada gözü korkutur. Birkaç hafta düzenli çalışınca bu soru biçimi tanıdık gelmeye başlar.
Süre de baskı yaratır. 2026'da sayısal oturumda 40 soru için 80 dakika vardı. Uzun soru kökleri bu süreyi hızla tüketir; bu yüzden okuma düzenin, çözüm hızından önce gelir.
Yeni nesil soru nasıl çözülür? 5 adım
Aşağıdaki adımlar matematik, fen ve Türkçe sorularında aynı mantıkla işler. İlk haftalarda yavaş ilerlemen normal; adımlar alışkanlık oldukça hızlanırsın.
1. Önce soru kökünü oku
Metne dalmadan önce soru kökünü, yani en alttaki asıl soruyu oku. Ne istendiğini bilerek metni okursan, işe yarayan bilgiyi daha kolay seçersin. "Değildir", "kesinlikle" gibi ifadelerin altını çiz.
2. Verileri ayıkla
Metindeki sayıları, tablodaki değerleri ya da grafikteki bilgileri kâğıdın kenarına kısaca yaz. Uzun metinlerde soruyla ilgisi olmayan bilgiler de bulunur; amacın hepsini değil, işe yarayanları toplamaktır.
3. Hangi konunun sorulduğunu tanı
Hikâyenin arkasındaki konuyu bul: Bu bir oran sorusu mu, bir olasılık sorusu mu, yoksa bir grafik okuma sorusu mu? Konuyu tanıdığın anda soru, bildiğin bir klasik soruya dönüşür.
4. Çöz ve şıklarla kontrol et
İşlemi yap, sonra bulduğun sonucu soru köküyle yeniden karşılaştır. Soru senden toplam paket sayısını istiyorsa, yalnızca bir ürünün paket sayısını bulup şıklara bakmak sık yapılan bir hatadır.
5. Yanlışını analiz et
Kaçırdığın her sorunun nedenini yaz: yanlış okuma mı, veri karıştırma mı, konu eksiği mi? Bunu nasıl yapacağını deneme analizi rehberinde anlattık. Pelion'un deneme analizi de denemelerinden çalışman gereken soru tiplerini çıkarır.
Örnek bir soru üzerinde adımları uygulayalım
Aşağıdaki soruyu bu yazı için biz hazırladık. Adımları görmek için kısa bir örnek:
Soru: Bir kırtasiyede defterler 3'lü, kalemler 4'lü paketlerle satılıyor. Ayşe, eşit sayıda defter ve kalem almak istiyor ve bunu en az sayıda paketle yapmak istiyor. Ayşe toplam kaç paket alır?
- Soru kökü: Toplam paket sayısı isteniyor.
- Veriler: Defter paketi 3'lü, kalem paketi 4'lü; defter ve kalem sayısı eşit olmalı.
- Konu: Eşit sayının hem 3'ün hem 4'ün katı olması gerekiyor; bu bir EKOK sorusu.
- Çözüm: EKOK(3, 4) = 12. Ayşe 12 defter için 4 paket, 12 kalem için 3 paket alır.
- Kontrol: Soru toplam paketi istiyor: 4 + 3 = 7 paket.
Gördüğün gibi soru, çarpanlar ve katlar konusunun bir hikâyeye yerleştirilmiş hâli. Konuyu tanıdıktan sonra çözüm birkaç satırdır. Kendi sorularını yazmak da iyi bir çalışma yöntemidir: Öğrendiğin bir konuyu günlük hayattan bir duruma yerleştirip arkadaşına sormak, konuyu hikâyenin içinde tanımayı kolaylaştırır.
Tablo ve grafik soruları nasıl okunur?
Tablo ya da grafikle gelen sorularda önce başlığa ve eksenlere bak: Neyin ölçüldüğünü, birimin ne olduğunu ve hangi aralığın gösterildiğini bilmeden yorum yapma. Sonra soruda istenen değeri tabloda bul ve parmağınla ya da kalemle işaretle.
İki grafik birlikte verilmişse aralarındaki bağlantıyı tek cümleyle yaz: "Birinci grafik sayıyı, ikincisi yüzdeyi gösteriyor" gibi. Bu kısa not, veri karıştırma hatasını azaltır.
Derslere göre bu sorulara nasıl çalışılır?
Her ders, bu sorularda biraz farklı bir beceriyi öne çıkarır. Aşağıdaki tablo, dersler için çalışma önerilerini özetliyor.
| Ders | Soru ne ister? | Nasıl çalışılır? |
|---|---|---|
| Matematik | Durumu işleme çevirmeyi | Konudan sonra hikâyeli sorular, verileri kenara yazma |
| Fen Bilimleri | Deney, tablo ve grafik yorumlamayı | Deney düzeneklerini kendi cümlelerinle anlatma |
| Türkçe | Uzun metni anlamayı | Her gün süre tutarak paragraf ve görsel okuma |
| Sözel dersler | Bilgiyi bir metinle ilişkilendirmeyi | Ünite özetini kendi cümlelerinle çıkarma |
Önce konuyu ve temel soruları bitir, sonra beceri temelli sorulara geç. 8. sınıf matematik yeni nesil soru çalışmasına konu bitmeden başlamak, seni gereksiz yere yorar.
Fen bilimlerinde deney sorularında bağımsız değişkeni, yani deneyde değiştirilen şeyi, ilk iş olarak bul. Türkçede ise görsel okuma sorularında önce görseldeki bilgileri, sonra seçenekleri oku; seçeneklerden başlamak dikkatini dağıtabilir.
Çalışmak için ücretsiz resmî kaynaklar nerede?
MEB'in ÖDSGM sitesinde 8. sınıf dersleri için ünitelere göre ayrılmış örnek sorular ücretsiz olarak yayımlanıyor; matematik dışındaki dersler için de benzer sayfalar var. Sınavı hazırlayan birim tarafından yayımlandıkları için sınavın yaklaşımını yakından gösterirler.
MEBİ platformunda bu eğitim yılında Türkiye geneli 10 LGS denemesi yapılacak ve ilki 2–8 Kasım 2026'da uygulanacak. Bu denemeler, beceri temelli soruları süre baskısı altında çözmeyi denemek için iyi bir fırsat.
Takıldığın bir soruyu Pelion 7/24'e fotoğrafla yükleyip çözümün adımlarını görebilirsin. Önemli olan, çözümü gördükten sonra soruyu kitaba bakmadan bir kez de kendin çözmektir.
Sıkça sorulan sorular
Bu tür sorular LGS'de çıkıyor mu?
LGS soruları, kılavuza göre okuduğunu anlama, yorumlama ve problem çözme gibi becerileri ölçmeyi hedefler. Beceri temelli sorular da tam olarak bu becerileri ölçen sorulardır.
Uzun bir soruya ne kadar süre ayırmalı?
Bu, sorunun uzunluğuna ve konuya göre değişir. Önemli olan her soruda takılıp kalmamaktır: İlk okumada yolu göremediğin soruyu işaretleyip geç, turun sonunda geri dön.
Konu bitmeden bu sorulara geçilir mi?
Çözülebilir ama verimli olmaz. Konuyu ve temel soruları bitirdikten sonra beceri temelli sorulara geçmek, hem zamanını hem de motivasyonunu korur.
Yeni nesil soruları nerede bulabilirim?
MEB'in ÖDSGM sitesindeki ünitelere göre örnek sorular ve MEBİ'deki Türkiye geneli denemeler ücretsiz resmî kaynaklardır. Okulunun uyguladığı denemeler de iyi bir başlangıçtır.
Bu hafta nasıl başlamalısın?
Özetle, LGS yeni nesil sorular bilgiyi değil, bilgiyi kullanmayı ölçer; çözümün anahtarı soru kökünü önce okumak ve verileri ayıklamaktır. Bu hafta her gün beş yeni nesil soruyu bu yazıdaki beş adımla çöz ve kaçırdıklarının nedenini yaz.
Bu süreci LGS'den geçmiş, YKS'yi yeni kazanmış bir mentörle sürdürmek istersen Pelion'u 1 hafta ücretsiz dene.